İtaatte kulun üç durumda sabra ihtiyacı vardır.

Söz sahibi: İbn Kayyim

Selef ve Âlimler

İtaatte kulun üç durumda sabra ihtiyacı vardır. Birincisi işe başlamadan önce: niyeti doğrultmak, ihlâsı sağlamak, riyâ ve duyulup bilinme arzusuna yol açan etkenlerden sakınmak ve emredileni hakkıyla yerine getirmeye azmetmektir. İkincisi amel sırasında sabırdır: [kusur ve ihmale sevk eden dürtülere karşı koyup sabrı sürdürmek], niyeti hatırda tutmak ve kalbi ibadet edilene yöneltmek; O’nun buyruğunu yerine getirirken O’nu unutmamaktır. Mesele yalnızca emredileni yapmak değildir; asıl mesele, emri yerine getirirken emredeni unutmamaktır; aksine, O’nun emri sırasında O’nu hatırda tutmayı sürdürmektir. Bu, ihlâslı kulların ibadetidir. Kul, ibadeti rükünleri, vacipleri ve sünnetleriyle hakkını vererek yerine getirmeye; ibadet ederken ibadet edileni hatırda tutmaya ve O’na ibadetiyle O’ndan uzaklaşmamaya sabretmelidir. Kalbin Allah huzurunda bulunması organların kulluğunu yerine getirmesine, organların kulluğu da kalbin O’nun huzurunda bulunmasına engel olmamalıdır. Üçüncü durum amel bittikten sonradır ve bunun birkaç yönü vardır. Birincisi, ameli boşa çıkaracak şeylerden kendini tutmaktır; Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Ey iman edenler! Sadakalarınızı başa kakmak ve eziyet etmekle boşa çıkarmayın.” (Bakara 2:264). Mesele itaati yerine getirmek değil, onu boşa çıkaracak şeylerden korumaktır. İkincisi, ameli görüp onunla kendini beğenmekten, büyüklük taslamaktan ve kibirlenmekten sakınmaktır; bunlar birçok açık günahtan daha zararlıdır. Üçüncüsü, ameli gizli işler defterinden alenî işler defterine taşımaktan sakınmaktır: Kul Allah ile arasında gizlice bir iş yapar ve bu gizli işler defterine yazılır; onu anlatırsa alenî işler defterine taşınır. Öyleyse amel bitince sabrın sona erdiği sanılmamalıdır.

İtaatte sabrı işe başlamadan önce, amel sırasında ve amel bittikten sonra gereken üç ayrı aşama olarak kurar; niyet, kalbin huzuru, organların ibadeti ve ameli gösterişle boşa çıkarmama birlikte korunur.